#Blog 8: Cách mạng Tháng Tám (1945)

Trang Sử Việt
6 days ago
3 min read

Updated: 2 days ago

Cuối tháng Tám năm 1945, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhân dân Việt Nam đồng loạt nổi dậy giành chính quyền trên phạm vi cả nước. Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám đã chấm dứt ách thống trị của thực dân - phong kiến, dẫn tới sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và mở ra kỷ nguyên độc lập, tự do cho dân tộc.

Cuộc mít tinh phát động khởi nghĩa giành chính quyền do Mặt trận Việt Minh tổ chức tại Nhà hát Lớn Hà Nội ngày 19/8/1945. Nguồn: Tư liệu - TTXVN.

Bối cảnh và nguyên nhân:

Trước năm 1945, Việt Nam chịu sự thống trị của thực dân Pháp và bộ máy phong kiến tay sai; trong Chiến tranh thế giới thứ hai, phát xít Nhật chiếm Đông Dương, khiến đời sống nhân dân kiệt quệ nhưng tinh thần đấu tranh không bị khuất phục. Khi chiến tranh bước vào hồi kết, Nhật đầu hàng Đồng minh, bộ máy cai trị ở Đông Dương rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng, tạo ra khoảng trống quyền lực.
Đảng và Mặt trận Việt Minh đã chuẩn bị lâu dài về chính trị, lực lượng quần chúng và căn cứ cách mạng; khi “thời cơ ngàn năm có một” xuất hiện, chủ trương chớp thời cơ tổng khởi nghĩa được triển khai nhanh chóng, thống nhất trên toàn quốc.

Diễn biến chính:

Ngày 13/8/1945, Ủy ban Khởi nghĩa toàn quốc ra Quân lệnh số 1, phát động tổng khởi nghĩa. Từ căn cứ Tân Trào, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Trung ương chỉ đạo các địa phương hành động kiên quyết, linh hoạt, ưu tiên giành chính quyền bằng sức mạnh quần chúng.
Tại Hà Nội, ngày 17/8 diễn ra các cuộc mít tinh lớn; đến 19/8, quần chúng và lực lượng tự vệ chiếm các cơ quan đầu não như Phủ Khâm sai Bắc Bộ, Sở Cảnh sát, Sở Bưu điện, thiết lập chính quyền cách mạng. Gần như đồng thời, Huế và Sài Gòn giành chính quyền hòa bình, tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ trên cả nước.
Chỉ trong thời gian ngắn, chính quyền cách mạng được thành lập ở hầu hết các địa phương; bộ máy tay sai tan rã, trật tự mới hình thành mà không phải trải qua những trận giao tranh quy mô lớn, thể hiện nghệ thuật lãnh đạo và tổ chức khởi nghĩa phù hợp với bối cảnh lịch sử.

Ý nghĩa:

Cách mạng Tháng Tám là thắng lợi tổng hợp của đường lối đúng đắn, sự chuẩn bị công phu và tinh thần đoàn kết toàn dân tộc; từ đây, nhân dân Việt Nam từ thân phận nô lệ trở thành người làm chủ vận mệnh đất nước.
Ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, mở ra kỷ nguyên độc lập - tự do - dân chủ và đặt Việt Nam vào dòng chảy lịch sử hiện đại của thế giới