#Blog 7: Chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa (1789)

Trang Sử Việt
Jan 8
3 min read

Updated: 2 days ago

Mùa xuân năm Kỷ Dậu 1789, trước cuộc xâm lược của quân Thanh, Hoàng đế Quang Trung thân chinh cầm quân tiến ra Bắc. Với nhịp độ hành quân cùng chiến lược cầm quân sáng suốt và quyết đoán, nghĩa quân Tây Sơn đã giành thắng lợi trong các trận đánh then chốt tại Ngọc Hồi và Đống Đa, quét sạch quân xâm lược khỏi kinh thành Thăng Long. Chiến thắng ấy đã giữ vững nền độc lập của đất nước, trở thành biểu tượng hào hùng cho trí tuệ quân sự và khí phách quật cường của dân tộc Việt Nam.

Chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa. Nguồn: Huyện Ủy Tây Sơn.

Bối cảnh và nguyên nhân:

Cuối năm 1788, quân Thanh đưa lực lượng lớn tiến vào Đại Việt với danh nghĩa “phù Lê”, dựa trên lời cầu viện của vua Lê Chiêu Thống, nhanh chóng chiếm Thăng Long và dựng lại triều Lê lệ thuộc. Sự hiện diện của quân Thanh không chỉ là mối đe dọa quân sự mà còn trực tiếp xâm phạm chủ quyền, đặt Đại Việt trước nguy cơ bị khống chế lâu dài.
Trước tình thế khẩn cấp, Nguyễn Huệ lên ngôi Hoàng đế, lấy niên hiệu Quang Trung, thống lĩnh đại quân ra Bắc. Chủ trương chiến lược là đánh nhanh, đánh mạnh trong thời điểm đối phương chủ quan dịp Tết, kết hợp tiến quân thần tốc, nghi binh - chia mũi, đánh vào các cứ điểm then chốt để làm sụp đổ toàn bộ hệ thống phòng ngự của địch.

Diễn biến chính:

Trên đường ra Bắc, Quang Trung tổ chức củng cố lực lượng, phối hợp hậu cần và tinh thần toàn quân, tạo thế “đánh liên hoàn” thay vì sa vào công phá kéo dài. Khi áp sát Thăng Long, quân Tây Sơn triển khai các mũi tấn công nhằm phá vỡ tuyến đồn lũy vòng ngoài, mở đường tiến thẳng vào trung tâm chiếm đóng.
Đêm mồng 3 Tết, quân Tây Sơn bắt đầu tổng công kích với các đòn đánh bất ngờ vào những vị trí trọng yếu như Hà Hồi, tạo hiệu ứng hoang mang và rạn nứt trong đội hình địch. Sáng mồng 5 Tết, trận Ngọc Hồi diễn ra ác liệt: quân Tây Sơn tổ chức xung phong theo đội hình chặt chẽ, vừa áp sát vừa đột phá, khiến tuyến phòng thủ mạnh của quân Thanh bị phá vỡ nhanh chóng.
Khi các cứ điểm bị đánh sập, quân Thanh rút chạy hỗn loạn về hướng Đống Đa và các cửa sông để thoát thân. Quân Tây Sơn truy kích quyết liệt, khiến lực lượng địch tan rã, nhiều đơn vị bị tiêu diệt trên đường rút; Tôn Sĩ Nghị bỏ chạy, Thăng Long được giải phóng trong thời gian rất ngắn.

Ý nghĩa:

Chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa là một trong những chiến công hiển hách nhất thời cận đại, đập tan cuộc can thiệp của nhà Thanh và bảo vệ nền độc lập của Đại Việt. Thắng lợi này khẳng định năng lực tổ chức - chỉ huy xuất sắc của Quang Trung, đặc biệt ở nghệ thuật “thần tốc - bất ngờ - tập trung vào điểm quyết định” để làm sụp đổ toàn cục.
Về lâu dài, chiến thắng tạo tiền đề ổn định chính trị cho triều Tây Sơn, đồng thời buộc nhà Thanh phải điều chỉnh quan hệ theo hướng công nhận thực thể cầm quyền ở Đại Việt. Trong ký ức lịch sử, Ngọc Hồi - Đống Đa trở thành biểu tượng của ý chí tự chủ và sức mạnh đoàn kết dân tộc, nhắc rằng độc lập không đến từ may mắn mà được giành bằng trí tuệ và bản lĩnh.

Tìm hiểu thêm về Chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa (1789)

Truyền Hình Nhân Dân - Bản hùng ca lịch sử chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa
VTC10 - Gò Đống Đa và chiến công hào hùng của dân tộc | VTC10
Dòng Chảy Sử Việt - Vua QUANG TRUNG Đại Phá 29 Vạn Quân Thanh: Trận Chiến NGỌC HỒI - ĐỐNG ĐA

Nguồn tham khảo:

Bảo tàng Lịch sử TP. Hồ Chí Minh. (n.d.). Chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa (Mồng 5 Tết Kỷ Dậu 1789).
VTV.vn. (n.d.). Chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa 1789.
VTV.vn. (2026). Bí mật phía sau chiến công thần tốc trong đại thắng Kỷ Dậu 1789 của Hoàng đế Quang Trung.
Wikipedia contributors. (n.d.). Trận Ngọc Hồi - Đống Đa. Wikipedia tiếng Việt.