#Blog 11: Chiến dịch “Điện Biên Phủ trên không” (1972)

Trang Sử Việt
3 days ago
3 min read

Updated: 2 days ago

Ngày 18/12/1972, Mỹ mở cuộc tập kích chiến lược bằng B-52 (Operation Linebacker II), tập trung vào Hà Nội và Hải Phòng nhằm gây sức ép trên bàn đàm phán Paris. Trong 12 ngày đêm ác liệt, lực lượng phòng không - không quân và nhân dân miền Bắc tổ chức thế trận nhiều tầng, nhiều lớp, đánh trả quyết liệt, bắn rơi nhiều máy bay, trong đó có “pháo đài bay” B-52. Cuộc tập kích thất bại buộc Mỹ phải dừng ném bom miền Bắc và quay lại đàm phán, tạo bước ngoặt quan trọng dẫn tới Hiệp định Paris (1973).

Bộ đội tên lửa những ngày đánh trận Điện Biên Phủ trên không. Nguồn: Tư liệu - TTXVN.

Bối cảnh và nguyên nhân:

Cuối năm 1972, đàm phán Paris lâm vào bế tắc, Mỹ muốn dùng sức ép quân sự để buộc Việt Nam chấp nhận những điều kiện có lợi cho họ. Việc chọn Hà Nội - Hải Phòng làm trọng điểm xuất phát từ mục tiêu đánh vào trung tâm chính trị - quân sự và hệ thống giao thông, kho tàng, hậu cần của miền Bắc.
Mỹ tin rằng B-52 cùng hệ thống gây nhiễu, yểm trợ mạnh của không quân chiến thuật có thể tạo “đòn choáng váng”, làm suy giảm năng lực phòng thủ và ý chí kháng chiến. Về phía Việt Nam, chủ trương là chuẩn bị đánh lâu dài, đánh chắc, hiệp đồng chặt chẽ giữa radar - tên lửa - pháo cao xạ - không quân, bảo vệ mục tiêu trọng yếu và bẻ gãy “át chủ bài” B-52.

Diễn biến chính:

Đêm 18/12/1972, Mỹ bắt đầu các đợt đánh phá lớn, sử dụng B-52 phối hợp máy bay chiến thuật, gây nhiễu điện tử và đánh vào các mục tiêu trọng điểm quanh Hà Nội, Hải Phòng. Không quân Mỹ liên tục thay đổi đường bay, độ cao, thủ đoạn gây nhiễu để giảm hiệu quả đánh chặn của phòng không Việt Nam.
Quân và dân miền Bắc triển khai phòng không nhiều lớp: phát hiện sớm bằng radar, tổ chức hỏa lực tên lửa - pháo cao xạ theo mạng lưới, phối hợp đánh đêm và cơ động trận địa, vừa bảo vệ mục tiêu vừa tìm cách “bắt đúng cự ly, đúng thời điểm” để hạ B-52. Trên thực tế chiến đấu, các đơn vị rút kinh nghiệm nhanh, điều chỉnh cách đánh theo tình huống, tăng hiệu suất đánh chặn.
Sau nhiều đêm tổn thất, Mỹ buộc phải điều chỉnh chiến thuật; song các đợt tiến công vẫn bị đánh trả quyết liệt. Kết thúc chiến dịch (18-29/12/1972), Mỹ phải chấm dứt ném bom miền Bắc và quay lại bàn đàm phán, tạo bước chuyển quan trọng của cục diện chiến tranh.

Ý nghĩa:

“Điện Biên Phủ trên không” là thắng lợi quân sự - chính trị có tác động trực tiếp đến bàn cờ ngoại giao: chiến dịch ném bom chiến lược không đạt mục tiêu áp đặt ý chí, trái lại làm Mỹ chịu tổn thất đáng kể và gặp sức ép dư luận, từ đó phải trở lại đàm phán.
Chiến thắng này khẳng định năng lực tổ chức phòng không hiện đại trong điều kiện khó khăn, thể hiện nghệ thuật hiệp đồng binh chủng và khả năng thích ứng chiến thuật nhanh trước đối thủ có ưu thế công nghệ. Đồng thời, đây cũng là biểu tượng của ý chí bảo vệ Thủ đô, củng cố niềm tin vào sức mạnh đoàn kết toàn dân trong giai đoạn quyết liệt của kháng chiến chống Mỹ.

Tìm hiểu thêm về Chiến dịch “Điện Biên Phủ trên không” (1972)

Việt Sử Giai Thoại - 12 Ngày Đêm Hà Nội - Điện Biên Phủ Trên Không 1972 (Bản Full)
NDfilm - Hà Nội - Điện Biên phủ trên không: Ký ức 12 ngày đêm và khát vọng hòa bình
QPVN - Truyền hình Quốc phòng Việt Nam - Phim Tài liệu | Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không

Nguồn tham khảo:

Andersen Air Force Base. (2015, December 20). Operation Linebacker II: The 11 days that ended 11 years of war.
Boyne, W. J. (1997, November). Linebacker II. Air Force Magazine.
Quân đội nhân dân. (2024, December 9). Chiến công vang dội “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không” 1972.
Bảo tàng Chiến thắng B-52. (2022, November 22). Bảo tồn và phát huy giá trị hiện vật chiến thắng “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không 1972”.
Wikipedia contributors. (n.d.). Operation Linebacker II. Wikipedia.