Năm 1471, vua Lê Thánh Tông phát động chiến dịch quân sự quy mô lớn tiến đánh Champa. Quân Đại Việt nhanh chóng đánh chiếm kinh đô Vijaya, giáng đòn quyết định khiến Champa suy yếu nghiêm trọng. Chiến dịch này mở rộng lãnh thổ Đại Việt xuống phía Nam và trở thành bước ngoặt quan trọng trong tiến trình dựng nước thời Lê sơ.

Cuối năm 1427, khởi nghĩa Lam Sơn bước vào giai đoạn quyết định với chiến dịch Chi Lăng - Xương Giang. Nghĩa quân tổ chức phục kích ở ải Chi Lăng, đánh thiệt hại nặng đạo viện binh do Liễu Thăng chỉ huy; phần quân còn lại bị dồn vào thế cô lập và bị tiêu diệt quanh khu vực Xương Giang. Chuỗi thất bại này buộc nhà Minh phải chấp nhận rút quân, chấm dứt 20 năm đô hộ (1407-1427) và mở đường cho triều Lê sơ.

Năm 1288, Trần Hưng Đạo chỉ huy quân dân Đại Việt lập trận địa trên sông Bạch Đằng, lợi dụng địa hình và con nước thủy triều để đánh tan hạm đội Nguyên–Mông do Ô Mã Nhi chỉ huy, bắt sống nhiều tướng giặc và chấm dứt hoàn toàn cuộc xâm lược lần thứ ba của nhà Nguyên.

Mùa thu năm 1010, Lý Thái Tổ (Lý Công Uẩn) ban Chiếu dời đô, quyết định chuyển kinh đô từ Hoa Lư ra Đại La và đặt tên mới là Thăng Long. Quyết định này thể hiện tầm nhìn chiến lược về một trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa lâu dài cho quốc gia, mở ra thời kỳ phát triển rực rỡ của Đại Việt dưới triều Lý.

Năm 938, Ngô Quyền đánh bại quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng bằng cách lợi dụng thủy triều và bố trí cọc ngầm, giết Lưu Hoằng Tháo và tiêu diệt phần lớn quân địch. Chiến thắng này chấm dứt hơn 1.000 năm Bắc thuộc, mở ra thời kỳ độc lập lâu dài và đặt nền móng cho các triều đại tự chủ như Đinh, Lê, Lý, Trần.

Khởi nghĩa Hai Bà Trưng là cuộc khởi nghĩa chống Bắc Thuộc đầu tiên trong lịch sử Việt Nam. Cuộc khởi nghĩa đánh đuổi lực lượng cai trị nhà Đông Hán ra khỏi Giao Chỉ. Tuy chỉ mang lại độc lập trong thời gian ngắn, cuộc kháng chiến là khởi đầu cho các cuộc đấu tranh dành độc lập kéo dài hơn 1.000 năm tiếp theo.