#Blog 4: Chiến thắng Bạch Đằng (Trần Hưng Đạo, 1288)

Trang Sử Việt
Jan 5
3 min read

Updated: 2 days ago

Năm 1288, Trần Hưng Đạo chỉ huy quân dân Đại Việt lập trận địa trên sông Bạch Đằng, lợi dụng địa hình và con nước thủy triều để đánh tan hạm đội Nguyên - Mông do Ô Mã Nhi chỉ huy, bắt sống nhiều tướng giặc và chấm dứt hoàn toàn cuộc xâm lược lần thứ ba của nhà Nguyên.

Chiến thắng Bạch Đằng năm 1288. Nguồn: Báo Dân Việt.

Bối cảnh và nguyên nhân:

Sau hai lần xâm lược thất bại (1258 và 1285), nhà Nguyên tiếp tục huy động lực lượng lớn tiến đánh Đại Việt lần thứ ba với mục tiêu khuất phục triều Trần, khống chế tuyến đường xuống Đông Nam Á. Trong kế hoạch này, hậu cần đường biển (thuyền lương, thuyền chiến) giữ vai trò đặc biệt quan trọng vì chiến tranh kéo dài và địa hình nóng ẩm khiến quân viễn chinh dễ thiếu lương thực.
Về phía Đại Việt, triều đình nhà Trần chủ trương “vườn không nhà trống”, tránh đối đầu trực diện khi địch còn sung sức và tập trung bẻ gãy khâu tiếp tế. Khi đoàn thuyền lương của quân Nguyên bị đánh phá, lực lượng xâm lược rơi vào thế thiếu ăn, tinh thần sa sút và buộc phải rút lui, tạo điều kiện để quân Trần tổ chức một trận quyết chiến nhằm tiêu diệt cánh thủy quân trên đường tháo chạy.

Diễn biến chính:

Trần Hưng Đạo chọn sông Bạch Đằng làm chiến trường quyết định vì nơi đây có hệ thống cửa sông, luồng lạch phức tạp và quy luật thủy triều rõ rệt. Quân Trần chuẩn bị bãi cọc gỗ lớn bịt sắt đóng ngầm dưới lòng sông, đồng thời bố trí lực lượng mai phục hai bên bờ và các lạch kín để khép vòng vây khi thời cơ đến.
Khi Ô Mã Nhi chỉ huy thủy quân rút theo đường sông ra biển, quân Trần dùng thuyền nhẹ ra giao chiến rồi giả vờ rút, nhử đối phương tiến sâu vào khu vực bãi cọc lúc nước đang lên. Đến khi nước rút, thuyền lớn của quân Nguyên–Mông mắc cạn, đội hình rối loạn và bị cọc đâm thủng; quân Trần lập tức tổng công kích từ nhiều hướng, vừa đánh gần vừa bắn xa, khiến hạm đội địch tan vỡ.
Kết cục, thủy quân Nguyên - Mông bị tiêu diệt nặng nề, nhiều chiến thuyền bị đánh chìm hoặc bị bắt. Ô Mã Nhi (cùng một số tướng) bị bắt sống, cuộc xâm lược lần thứ ba chấm dứt, nhà Nguyên từ bỏ tham vọng chinh phục Đại Việt bằng quân sự.

Ý nghĩa:

Chiến thắng Bạch Đằng năm 1288 là đòn quyết định kết thúc cuộc kháng chiến chống Nguyên - Mông lần thứ ba, góp phần làm thất bại mưu đồ bành trướng của một đế chế quân sự mạnh bậc nhất thế giới thời bấy giờ. Với Đại Việt, đây là minh chứng tiêu biểu cho chiến lược “lấy yếu chống mạnh” bằng cách đánh vào điểm yếu hậu cần và lựa chọn thời điểm quyết chiến khi địch đã suy kiệt.
Trận đánh cũng trở thành biểu tượng đỉnh cao của nghệ thuật thủy chiến Việt Nam: phối hợp chặt chẽ giữa trinh sát thủy văn, bố trí thế trận, nghi binh - nhử địch và tổng công kích đúng “khoảnh khắc vàng”. Từ đó, hào khí Đông A được khắc sâu như một nguồn cảm hứng lịch sử về ý chí độc lập và năng lực tổ chức quốc gia.

Tìm hiểu thêm về Chiến thắng Bạch Đằng (Trần Hưng Đạo, 1288)

Dòng Chảy Sử Việt - Bạch Đằng Giang 1288: Trận Chiến HỦY DIỆT Quân Nguyên Mông
QTV - Chiến thắng Bạch Đằng 1288: Bản anh hùng ca bất diệt
VTV Times - Phát hiện 13 cọc gỗ nghi thuộc trận Bạch Đằng năm 1288 trong lúc đào ao

Nguồn tham khảo:

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia. (2019, December 23). Phát hiện bãi cọc trong trận thủy chiến trên sông Bạch Đằng năm 1288.
Hải Phòng Portal. (2020, December 30). 3 trận thủy chiến làm nên những trang sử hào hùng trên Bạch Đằng Giang.
Tia Sáng. (2022, March 3). Trận Bạch Đằng năm 1288: Có triều cường hay không?
Wikipedia contributors. (n.d.). Trận Bạch Đằng (1288). Wikipedia tiếng Việt.
Wikipedia contributors. (n.d.). Battle of Bạch Đằng (1288). Wikipedia.